De mens is een kwartetspel

De 4-dimensionale mens. Wel eens van gehoord? Het is het idee dat ieder mens bestaat uit vier dimensies (of niveaus of invalshoeken): fysiek, mentaal, emotioneel en spiritueel. Je kunt ook zeggen: lichaam, geest, hart en ziel. Dat laatste klinkt voor de meeste mensen wat concreter. Die begrippen kom je ook vaker tegen in de dagelijkse taal, bijvoorbeeld in uitspraken als ‘lichaam & geest’ en ‘met hart en ziel’.

Anders en toch hetzelfde
Wat betekent deze menselijke vierdeling nu eigenlijk concreet? Om het simpel te houden: ons lichaam stelt ons in staat aan te raken, onze geest zorgt voor het denkwerk, ons hart laat ons voelen en onze ziel regelt het onbewust weten. Alle vier doen ze dus iets anders. Tegelijk doen ze eigenlijk hetzelfde. Nu wordt het dus iets complexer: iedere actie in elke dimensie heeft een equivalent van die actie bij de andere.

Verbinding op vier niveaus
Een voorbeeld: via het lichaam verbindt jij je met anderen door aanraken, bijvoorbeeld een hand geven of omhelzen. Via de geest verbindt jij je met anderen door –heel rationeel- eigenschappen/kwaliteiten van die persoon in herinnering te brengen. Het hart verbindt zich via emoties. Je wordt van binnen warm of koud, krijgt vlinders in de buik of een knoop in de maag. De ziel verbindt zich op meer abstracte wijze, te vluchtig voor ons om waar te nemen, maar telepathie is een mooi voorbeeld van zielencontact.

Om het allemaal nóg concreter te maken: dit betekent bijvoorbeeld dat voor ieder fysiek orgaan (bv. lever) een mentaal, emotioneel en spiritueel gelijke te vinden is, dat voor ieder mentaal proces (bv. piekeren) een fysiek, emotioneel en spiritueel gelijke bestaat, enzovoorts.

De vier dimensies in werking
Hoe dit alles nu in de praktijk werkt laat ik graag met een concreet voor beeld zien. De lever is een orgaan dat als een van de belangrijkste taken heeft het zuiveren van bloed. Dat is in de fysieke dimensie. ‘Zuiveren’ is hier de activiteit die dus ook in de andere dimensies aanwezig is. Op mentaal niveau betekent het dan zuiveren van gedachten (denk je steeds aan dingen waar je niet aan wilt denken of van jezelf niet aan mag denken?), op emotioneel niveau het zuiveren van gevoelens (bv. onverwerkte emoties door een scheiding of verlies alsnog verwerken) en op zielsniveau heeft het betrekking op de filtering van welke informatie vanuit het onbewustzijn naar het bewustzijn gaat.

Gebruik van de vier dimensies
Wat heb je nu aan deze wetenschap? Bij alternatieve geneeswijzen als healing wordt van deze wetenschap vaak en graag gebruik gemaakt. Bij een verstoring in één dimensie wordt het equivalent in een andere dimensie gebruikt om verlichting of genezing te activeren.

Heeft iemand last van onverwerkte emoties of vergiftigende gedachten, dan kun je dus via de lever werken aan deze klachten. Vaak komt dan iets los, wat tijdens een na-gesprek besproken wordt. Of: heeft iemand een leverkwaal, dan kun je via een van de andere drie dimensies deze kwaal behandelen.

Dit kun je ook bij jezelf toepassen. Stress? Nekklachten? Wat zou in een van de andere dimensie de equivalent zijn? Via die weg/invalshoek kun je wellicht een oorzaak ontdekken en tot verlichting/genezing komen. Probeer het maar eens.

Balans
Hoe beter de vier dimensies in balans zijn, des te beter de mens functioneert. Het is eigenlijk een groot kwartetspel. Degene met de meeste complete setjes wint.
- “Mag ik van jou van ‘de longen’ de spirituele dimensie?”
- “Nee, die heb ik niet. Mag ik van jou van ‘piekeren’ de fysieke dimensie?”
- “Alsjeblieft.”
- “Kwartet!”

Een organisatie is net een mens

Al vaker heb ik de vergelijking gemaakt tussen mens en organisatie. Tussen deze twee zit niet zoveel verschil, eigenlijk zelfs geen. Ze bevinden zich alleen op een ander niveau. Laat ik die vergelijking eens concreet maken.

Vierdeling lichaam, geest, hart en ziel
Stephen Covey gebruikt voor ‘de complete mens’ de vierdeling lichaam, geest, hart en ziel. Ik mag graag gebruik maken van deze opzet, omdat het perfect aansluit bij mijn holistische visie. In zijn boek ‘De 8e eigenschap’ kent Covey aan alle vier dimensies bepaalde status toe. Lichaam staat voor fysieke aanwezigheid, geest voor mentale aanwezigheid. Met hart wordt verwezen naar de emotionele aanwezigheid en de ziel is synoniem aan de hoogste vorm van abstractie, door Covey het spirituele genoemd.

De vierdeling in organisaties
Wat is in een organisatie nou een herkenbaar fysiek element? Inderdaad: de productie. Het zijn de middelen, machines en productiemedewerkers. Waar zit de mentale kracht van een organisatie? Bij beslissers, beleidsmedewerkers, staf en strategen. Richtlijnen, procedures, kaders horen ook bij de mentale dimensie van een bedrijf. De emotionele aanwezigheid binnen een organisatie wordt bepaald door het gevoel, de passie, waarmee gewerkt wordt. Je hoort wel eens zeggen: ‘dat is met liefde gemaakt.’ Dat is het hart. Daar vind je de emotionele dimensie binnen een organisatie. Ten slotte de ziel: wat zou je in een organisatie als de hoogste vorm van abstractie betitelen? Dat zijn de dromen, de langetermijnvisies, de toekomstscenario’s, de zgn. ‘stip aan de horizon’.

Voorbeeld
Bij mensen zien we vaak dat een fysieke klacht (bv. spierpijn) een mentale of emotionele oorzaak heeft. Iedereen heeft dit weleens zelf meegemaakt of herkent dit bij mensen in de directe omgeving. Mijn visie op organisaties/bedrijven is dat je op soortgelijke naar hun problemen/klachten kijkt. Als in een bedrijf de productie niet lekker loopt, kun je metaforisch zeggen dat het lichaam ziek is of op z’n minst ergens last van heeft. De oorzaak kan echter totaal ergens anders liggen, bijvoorbeeld bij beknellende richtlijnen oftewel de het mentale aspect. Dit voorbeeld is heel herkenbaar bij bepaalde (bureaucratische) organisaties.

Holistisch organisaties ‘genezen’
Ik pleit er voor om bij problemen, klachten, verstoringen in een organisatie dit holistisch te benaderen alsof het om een mens gaat.
1) Breng de ‘pijn’ helder en concreet in kaart.
2) Maak een scan van de fysieke, mentale, emotionele en spirituele staat van de organisatie.
3) Stel een diagnose.
4) Maak een behandelplan en voer deze uit.

Als je dit goed doet, ben ik er van overtuigd dat een organisatie – net als een mens- snel beter wordt.